Prawa pasażera - odszkodowania za spóźnione loty i ich odwołanie #1

Prawa pasażera – odszkodowania za spóźnione loty i ich odwołanie

Program otwarte niebo, a także dynamiczny rozwój linii lotniczych sprawiły, że każdego roku miliony pasażerów decydują się na skorzystanie z tego środka transportu. Latanie samolotami stało się nie tylko sposobem przemieszczania się pomiędzy poszczególnymi krajami czy kontynentami, ale także formą podróżowania regionalnego, ułatwiającą dostanie się do konkretnego miasta, stanu, landu czy w przypadku Polski województwa. Każdy pasażer linii lotniczych, oprócz obowiązków, ma również liczne, przysługujące mu prawa. Dotyczą one także dochodzenia odszkodowania, w przypadku opóźnionego lotu lub też jego odwołania. Warto jest poznać przesłanki, jakimi należy się kierować, aby otrzymać z tego tytułu adekwatną do zaistniałej sytuacji, rekompensatę.

Zadośćuczynienie za opóźniony lot – podstawa prawna

Każdy pasażer linii lotniczych, zarówno w Unii Europejskiej, jak i na świecie posiada prawo do uzyskania zadośćuczynienia z tytułu opóźnionego lub odwołanego lotu, a także odmowy wejścia na pokład, tak zwanego overbookingu. W przypadku państw Unii Europejskiej prawa te zostały zawarte w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady Unii Europejskiej z dnia 11 lutego 2004 roku (WE 261). W myśl tych przepisów, każda osoba będąca użytkownikiem linii lotniczych w Unii Europejskiej, może liczyć na rekompensatę z tytułu odwołanego lub opóźnionego lotu.

Jakie kwoty odszkodowania przysługują pasażerom?

Pasażerom lotów odbywających się w obrębie Unii Europejskiej przysługuje wypłata odszkodowania w wysokości do 600 €. Jeśli lot zostaje opóźniony o więcej niż 3 godziny (liczy się czas przylotu, którym jest moment otwarcia drzwi samolotu na bramce, a nie czas jego kołowania na pasie startowym), kwota rekompensaty zwiększa się lub maleje, w zależności od czasu trwania lotu. Istnieje szereg czynników, które decydują o tym, czy dane zdarzenie może być podstawą do starania się o odszkodowanie, a także uzyskanie zadośćuczynienia w konkretnej kwocie. Według przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady Unii Europejskiej odszkodowanie za opóźniony lot wynosi odpowiednio:

  • 250 € dla lotów na dystansie do 1500 km;

  • 400 € dla lotów na dystansie od 1500 do 3500 km, a także lotów powyżej 3500 km w sytuacji, gdy lotniska czyli port startu i lądowania są zlokalizowane na terenie Unii Europejskiej;

  • 600 € dla lotów na dystansie większym niż 3500 km w sytuacji, gdy jedno z lotnisk startu to bądź lądowania znajduje się poza terytorium Unii Europejskiej.

Według postanowień rozporządzenia WE 261 wypłata odszkodowania może być uwzględniona tylko i wyłącznie, gdy spełni się kilka podstawowych warunków.

Co z lotami obejmującymi przestrzeń powietrzną poza UE?

Rekompensata za opóźniony lot obejmuje nie tylko przestrzeń powietrzną terytorium Unii Europejskiej, lecz również takie kraje, jak Szwajcaria, Norwegia bądź Islandia oraz inne bardziej oddalone miejsca, jak Gujana Francuska, Majotta, Martynika, Gwadelupa, Saint-Martin, Madera, Azory, Wyspy Kanaryjskie czy Reunion. Kluczową kwestią jest również to, czy miejscem wylotu jest lotnisko znajdujące się na terenie Unii Europejskiej. Wówczas z automatu można starać się o prawo do odszkodowania.

W przypadku, gdy leci się z lotniska zlokalizowanego poza obrębem Unii Europejskiej do wybranego miejsca docelowego w Unii, lot jest uprawniony do rekompensaty tylko wówczas, gdy przewoźnik lotniczy jest oficjalnie zarejestrowanym przewoźnikiem w Unii Europejskiej. Doskonale wyjaśnia to zamieszczona poniżej tabela, dzięki której każdy pasażer linii lotniczej może sprawdzić, czy ma prawo do zadośćuczynienie z tytułu odwołanego lotu.

Tab. 1. Informacje dotyczące lotów opóźnionych u przewoźników UE i przewoźników spoza UE.

Plan podróży

Przewoźnik z UE

Przewoźnik spoza UE

Przelot zaczyna się w UE i kończy w UE

Objęty

Objęty

Przelot zaczyna się w UE i kończy poza UE

Objęty

Objęty

Przelot zaczyna się poza UE i kończy w UE

Objęty

Nieobjęty

Przelot zaczyna się poza UE i kończy poza UE

Nieobjęty

Nieobjęty

źródło: Rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. (w skrócie – WE 261).

Opóźnione loty spoza Unii Europejskiej również mogą kwalifikować się do odszkodowania głównie wtedy, gdy są one połączone z lotami tego samego przewoźnika i podlegają rozporządzeniu WE nr 261/ 2004, stanowiąc część tej samej rezerwacji (identyczny numer rezerwacji).

Przesłanki uprawniające i nieuprawniające do wystąpienia z wnioskiem o odszkodowanie za opóźniony lot

Do wypłaty odszkodowania za opóźniony lot nie kwalifikują się opóźnienia wynikające z zaistnienia tak zwanych okoliczności wyjątkowych. Chodzi tutaj o niekwalifikujące się do odszkodowania zdarzenia nieprzewidziane, które mają wpływ na wydłużenie lotu. Wynikają one z działania sił natury, czynników ludzkich lub też innych, nieprzewidzianych okoliczności – m.in. ataku zbrojnego na dane państwo, strajku, interwencji medycznych, ograniczeń kontroli ruchu drogowego, katastrof powietrznych, awarii systemów nawigacyjnych, sabotażu, ataków terrorystycznych, destabilizacji politycznej danego kraju czy fatalnych warunków meteorologicznych. Zaistnienie innych okoliczności – np. problemów technicznych czy warunków operacyjnych oraz innych, niż te zaliczane do kategorii wyjątkowych, stanowi przesłankę do złożenia wniosku o odszkodowanie za opóźniony lot.

Na jaki rodzaj rekompensaty można liczyć?

W celu złożenia wniosku o odszkodowanie za odwołany lot warto dysponować dokumentami potwierdzającymi to zdarzenie. Są nimi bilety elektroniczne, karty pokładowe, zdjęcie tablicy przylotów i odlotów itp. Prawo do składania reklamacji z tytułu odwołanego lotu jest czasowe. Oznacza to, że wygasa ono po upływie 1 roku (np. Belgia), 2 lata (Szwajcaria, Czechy), do 10 lat (Litwa, Łotwa i Luksemburg) od daty zdarzenia. Tylko kilka krajów Europy i świata ma nielimitowany czas na uzyskanie odszkodowania. Do grupy tych krajów należy np. Malta. Najkrótszy czas na złożenie wniosku przewiduje Szwecja – wynosi on tylko 2 miesiące kalendarzowe. W Polsce jest to 1 rok dla linii zarejestrowanych w PL (LOT, Service Polska, Small Planet, Enter Air, Travel). Rekompensata za opóźniony lot może obejmować kilka form, do których zalicza się m.in.:

  • zwrot kosztów za bilet (pełny lub częściowy) – w przypadku opóźnienia wynoszącego > 5 h;

  • darmowy lot powrotny do miejsca wylotu;

  • w przypadku długiego oczekiwania na lotnisku na kontynuację lotu można wnioskować o zapewnienie wyżywienia, ciepłych/ zimnych napojów, dostępu do środków komunikacji miejskiej, telefonu, faxu, Internetu;

  • w razie konieczności nocowania w porcie lotniczym danego kraju, warto starać się o pokrycie przez przewoźnika kosztów pokoju hotelowego oraz transportu „z” i „na” lotnisko.

Loty odwołane – poznaj swoje prawa do zadośćuczynienia z tego tytułu

Rozporządzenie dotyczące odszkodowania za odwołane loty dotyczą większości lotów, odbywających się w przestrzeni powietrznej na terenie Europy. Oprócz tego rekompensatę za odwołane loty można uzyskać także za podróż do Szwajcarii, Islandii, Norwegii, Gujany Francuskiej, Majotty, Martyniki, Gwadelupy i Reunion, jak również Saint-Martin, a także Maderę i Azory czy Wyspy Kanaryjskie. Rozporządzenie dotyczące zadośćuczynienia za odwołane loty dotyczy również tych międzynarodowych. Informacje dotyczące prawa do wypłaty odszkodowania za odwołany lot ilustruje poniższa tabelka.

Tab. 2. Loty odwołane kwalifikujące się do uzyskania odszkodowania.

Plan podróży

Przewoźnik wspólnotowy

Przewoźnik kraju trzeciego

Przelot zaczyna się w UE i kończy w UE

Objęty

Objęty

Przelot zaczyna się w UE i kończy poza UE

Objęty

Objęty

Przelot zaczyna się poza UE i kończy w UE

Objęty

Nieobjęty

Przelot zaczyna się poza UE i kończy poza UE

Nieobjęty

Nieobjęty

źródło: Rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. (w skrócie – WE 261).

Zakłócone loty odbywające się spoza Unii Europejskiej również są w niektórych wypadkach objęte rozporządzeniem WE 261, w przypadku, gdy są połączone z lotami tego samego przewoźnika bądź mają ten sam numer rezerwacji.

Przesłanki do uzyskania odszkodowania za loty odwołane i kwoty, które można uzyskać

Nie wszystkie odwołane loty mogą być objęte zadośćuczynieniem. Loty odwołane z więcej niż 14-dniowym wyprzedzeniem nie kwalifikują się do objęcia ich rekompensatą. Przewoźnik ma prawo do odmowy, gdy powiadomienie o odwołaniu lotu było wystosowane > 14 dni, gdy nastąpiły takie czynniki, jak:

  • zmiana trasy,

  • alternatywny lot.

Rekompensata za odwołany lot, analogicznie, jak w przypadku lotów opóźnionych, nie podlega uznaniu, w przypadku zaistnienia opisywanych wcześniej okoliczności wyjątkowych. Zdarzenia te powstają z przyczyn niezależnych od przewoźników lotniczych.

Tab. 3. Wysokość uzyskanego odszkodowania za loty odwołane.

Lot odwołany

Odległość

250 €

Wszystkie loty do 1500 km lub mniej

400 €

Loty wewnątrz UE o długości ponad 1500 km

400 €

Loty z UE poza terytorium UE o długości 1500 km – 3500 km

600 €

Loty z UE poza terytorium UE o długości ponad 3 500 km

źródło: Rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. (w skrócie – WE 261).

Loty alternatywne?

Wiele linii lotniczych stosuje także praktykę tak zwanych lotów przekładanych. Wiele przewoźników zamiast odwoływać loty, woli je przekładać. W tym momencie pasażer spotyka się z sytuacją, gdy wylot jest zaplanowany na inną godzinę lub inny dzień. Wiele osób uważa, iż jest to przesłanka do uzyskania odszkodowania. Jednakże według postanowień Trybunału Sprawiedliwości i w myśl Rozporządzenia UE WE nr 261/ 2004, taka sytuacja nie stanowi podstawy do wnioskowania o rekompensatę. Loty przekładane na inna godzinę bądź inny dzień można traktować jako loty alternatywne. Oznacza to, że kwalifikują się one, jako zastępstwo lotu odwołanego, co wyklucza powstanie przesłanek do uzyskania odszkodowania z tytułu lotu odwołanego.

Każdy pasażer linii lotniczych może starać się o odszkodowanie z tytułu lotu odwołanego lub opóźnionego. Podstawą uzyskania rekompensaty jest spełnienie kilku przesłanek i terminowe złożenie wniosku.